دارو های گیاهی حاوی ترکیباتی هستند که برای درمان بیماری‌ ها و علائم آن‌ ها استفاده می‌ شود. در “طب گیاهی” یا “درمان گیاه شناسی” از دانه‌ های گیاهی، انواع توت، ریشه‌ های گیاهان، برگ‌ ها یا گل‌ ها برای اهداف درمانی استفاده می‌ شود

در اینجا سری دوم گیاهان دارویی را مورد بررسی قرار میدهیم.

گیاه دارویی سریش:

خواص گیاهان دارویی مورد استفاده گیاه سریش بیشتر بدلیل چسبنده بودنش است. البته این گیاه علاوه بر این، کاربرد درمانی هم دارد. از دانه های این گیاه، روغنی گرفته

 می شود که در بعضی از تصلبهای شریانی مورد استفاده قرار می گیرد. از برگهای این گیاه به عنوان سبزی خوردنی و از ریشه های این گیاه که به صورت غدد پنجه ای است به عنوان چسب استفاده می شود.

ریشه این گیاه دارویی (سریش) گرم و خشک است و برای یرقان، ناراحتیهای کبدی، خشونت حلق و ناراحتیهای معده از آن استفاده می کنند. ریشه این گیاه را می سوزانند و از سوخته آن در جهت واله آور استفاده می کنند.

از ریشه این گیاه دارویی (سریش)جوشانده غلیظی درست می کنند که برای درمان جوشها بسیار مفید می باشد زیرا خاصیت ضدعفونی کننده دارد.این گیاه در نواحی کوهستانی و مرتفع می روید و فصل گل دهی آن از اواسط اردیبهشت ماه تا اواسط خرداد است.

گیاه دارویی چای کوهی:

این گیاه در مناطق مختلف ایران، دارای اسامی مختلفی است. این گیاه خواص متعددی دارد. بسیار خوش عطر و بو و لذیذ است و می تواند جایگزین خوبی برای چای عصرانه یا ظهر باشد.

 از خواص دارویی این گیاه، مدرد بودن آن است و همین خاصیت برای شستشوی مجرای ادراری (کلیه و مثانه) می باشد.

این گیاه برای سیستم دستگاه عصبی خاصیت آرام بخش دارد.

این گیاه در ارتفاعات کم و متوسط رویش دارد و در بیشتر مناطق ایران دیده می شود و فصل رویش آن اواسط اردیبهشت تا اواخر خرداد است .

همچنین این گیاه از داروهایی است که باعث سقط جنین در زنان باردار می شود

گیاه گل پروانه (گل ارغوانی)   :

این گل انواع مختلفی دارد و زیستگاه آن در دشت و کمی هم در ارتفاعات متوسط و پایین است. بوی عطر خوبی دارد و نوش خوبی برای زنبور عسل است

کاربرد درمانی آن در موارد ناراحتیهای تنفسی به خصوص سرفه و برونشیت و آسم و حتی از نوع ناراحتیهای تنگی نفس می باشد و بازدهی آن بسیار عالی است.

  • در خارج از دم کرده و جوشانده ی این گیاه برای شستشو استفاده می شود
  • واین گیاه می تواند جراحات و زخمهای سطحی را درمان کند و به خاطر ماده خوشبو و نعناع مانندی  که مُنتل هست و در آن وجود دارد در موارد سوختگی از این گیاه استفاده می شود.

نوع دیگر گل ارغوانی از نظر درمانی همان خواص را دارد ولی از نظر ظاهر متفاوت است این گل ضمن اینکه گلهای قرمز و ارغوانی رنگی دارد درون آن گلهای آبی رنگی هم مشاهده می شود که این گلهای آبی رنگ از داخل گلهای قرمز رنگ بیرون می آید.

شیره خار شتر:

یکی دیگر از گیاهان دارویی شیره خار شتر است که ،  حاوی مقادیر بالایی از عصاره‌ های لیپوفیلیک از دانه‌ های گیاه است که باعث افزایش ایمنی و کاهش استرس می‌ شوند. از خواص گیاهان دارویی خار شتر برای تولید دارو های ضد التهابی استفاده می‌ شود.

خار شتر می‌ تواند به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و صفرا کمک کند، همچنین  افزایش سلامت پوست، مبارزه با پیری، کاهش سطح کلسترول خون و کمک به سم زدایی بدن از دیگر وظایف این ماده گیاهی است  ، این گیاه  می‌ تواند برای بیماران دیابت و هیپوکلسترول ‌نیز مورد استفاده قرار گیرد ، علاوه بر این با استفاده از عصاره این گیاه می توانید بیماری های کلیوی را درمان نماید ، درمان سنگ کلیه یکی از مهم ترین خواص این دارو می باشد که می تواند در کمترین زمان ممکن سنگ های کلیه را برطرف سازد و درد کلیه ها را التیام بخشد.

نعناع:

نعناع را می توان پای ثابت داروخانه های خانگی ایرانیان به شمار آورد. مهم ترین کاربرد نعناع درمان مشکلات گوارشی می باشد به طوریکه  میلارد یکی از بزرگترین طبیبان در مورد این  گیاه ادعا می کند بهترین دارو برای ناراحتی های بعد از پرخوری می باشد. عملکرد نعناع بر روی سیستم گوارش به نوعی شل کردن بافت عضلانی گوارش می باشد و سبب می شود گرفتگی های دردآور برطرف شوند و ت حدودی در درمان سندرم روده تحریک پدیر نیز موثر می باشد.

ترکیبات رزمارنیک اسید نعناع خاصیت ضد التهاب دارد و می تواند رادیکال های آزاد را از بین ببرد و علائم آلرژی های فصلی را تا حدودی برطرف نماید

هم چنین تحقیقات دانشگاه استکلهم نشان می دهد نعناع می تواند می تواند خاصیت ضد سرطانی داشته باشد و با ترکیبات کارتنوئید و رتینوئیدِ خود بدن را در مقابل سرطان پروستات و کبد محافظت می نماید.

هل سبز:

هل سبز گیاهی است که بومی جنوب شرق آسیا است . هل سیاه هم از از همین خانواده محسوب می‌شود، اما استفاده آن به‌عنوان ادویه در ایران بیشتر بصورت هل سبز است. اما در خارج از ایران این گیاه در اشکال مختلفی اعم از پودر و روغن ارائه می‌شود که در مصارف گیاه پزشکی و صنایع غذایی کاربرد دارد. هل به چای عطر ویژه ای می بخشد و طرفداران زیادی دارد.

•    هل از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است جویدن دانه های هل پس از صرف غذا ضمن کمک به هضم و گوارش بهتر غذا، می تواند بوی نامطبوع دهان (مثل بوی سیر و پیاز) را نیز خنثی کند   دانه های هل خواص گرمابخشی داشته و معده و روده ها را تقویت می کنندهل اشتها را تحریک می کند و عمل هضم غذا را بهبود می بخشد

•    نوشیدن دم کرده ی داغ آن موجب تسکین کولیت، سوءهاضمه، باد نفخ، حالت تهوع و بی حالی شده و مانع ترشح زیاد اسید معده می شود


•    یکی از خواص ویژه و بسیار ارزشمند هل، جلوگیری از تشکیل خلط در گلو است. از این رو می توان آن را به محصولات لبنی و پودینگ ها افزود تا اثر شیر را که موجب تشکیل خلط در گلو می شود خنثی کرده و به هضم آن نیز کمک کند.

•    دانه های هل خاصیت داروی اکسپکتورانت را دارد و سینوس ها و برونش ها، بینی و سینه را از خلط و ترشحات اضافی پاک می کنند

•    هل چنان که ذکر شد خواص گرمابخش و انرژی زا دارد از این رو به بهبود روحیه و بازیابی انرژی و توان از دست رفته کمک می کند، اضطراب و نگرانی را کاهش می دهد و در رفع افسردگی موثر است.


کاسنی معمولی:
کاسنی معمولی، یک گیاه دارویی پایا با گل‌های آبی یا ارغوانی است. کاسنی در اصل بومی جهان قدیم است و بعداً در قاره آمریکا نیز به‌صورت گیاه خودروی کنار جاده‌ای درآمده است. منشا اصلی این گیاه اروپای مرکزی، مناطق غربی و مرکزی آسیا و شمال آفریقا است و پراکندگی وسیعی در نواحی مختلف ایران به خصوص شهرستان اقلید، آذربایجان و مناطق کوهستانی خراسان دارد. به آب و هوای خنک، آفتابی یا کمی سایه نیاز دارد و گرمای شدید تابستان را تحمل نمی‌کند.


•    کاسنی کاملا سرد است، و تقویت کننده کبد، و مسکن حرارت و عطش، و گرمی و تقویت کننده کلیه و فشار خون و صفرا و پاک کننده مجرای ادرار و کلیه‌ها است

•    آب برگ کاسنی بهترین داروی یرقان و کلیه‌ها و کبد است، و جوشیده و صاف کرده آن برطرف کننده تبهای کهنه و تقویت کننده معده همراه با گل قند درمان کننده تبهای جزئی مداوم است

•    کاسنی برای تنظیم فشار خون بسیار مفید است

 •    ضماد آن برطرف کننده ورم های گرم و درد چشم و افزاینده بینائی است

•    تهیه ضمادی از کاسنی و سرب سائیده و روغن گل درمان کننده سرطان زخم دار است

•    کاسنی دوست کبد است و کم‌کننده قند خون بیماران مبتلا به دیابت است

•    هرگاه آب کاسنی و آب خیار چمبر را مخلوط کنید و در ابتدای شرع آنژین و بیماری های حلقوی با آن غرغره کنید، آن را درمان خواهد کرد

•    تخم کاسنی در ترکیب با سایر داروهای خنک مفید و برطرف کننده تبهای صفراوی، یرقان، خفقان، بیماریهای کبدی و سردرد است

•    تخم کاسنی هرگاه همراه با صندل و تخم رازیانه پخته شود، دفع کننده سموم و ضعف کلیه و طحال و تحریک کننده اشتها است

•    تخم کاسنی در جمیع حالات جانشین برگ کاسنی می‌تواند بشود

•    ریشه کاسنی گرم و خشک است، برطرف کننده گیر و سده، نرم کننده اخلاط سینه، افزاینده ادرار، برطرف کننده تبها، تصفیه و پاک کننده خون، و رفع کننده ورم احشاء و درد مفاصل و استسقاء

•    برای درمان یبوست، جوشانده برگ و ریشه کاسنی به مقدار ۲ فنجان صبح ناشنا بسیار مفید است

•    مقدار مجاز خوراک طبی تخم کاسنی تا ۱۰ گرم است، و شربت آب آن ۴ تا ۱۰ گرم و داخل سایر جوشیدنیها برای پختن دارو ۲۰ تا ۵۰ گرم است


زیانهای کاسنی

مصرف بیش از حد آن باعث ترش کردن معده، کاهش وزن (ورزشکارانی که دارای مقداری اضافه وزن هستند می‌توانند روزی ۲ الی ۵ بار از عرق کاسنی استفاده بکنند). روش مصرف: بعد ازهر وعدهٔ غذایی با نصفی از لیوان آب مصرف شود.

کاسنی برای اشخاصی که مبتلا به سرفه هستند، مضر است. تخم کاسنی بدمزه و قی آور است. خنثی کننده ناراحتی‌های کاسنی، شکر است و برای بدطعمی تخم کاسنی سکنجبین و ادویه خوشبو است.


اسفرزه:

اسفرزه یکی از گیاهان است و در ایران از جمله در بلندی‌های بالای ۲۵۰۰ متر در استان کهگیلویه و بویراحمد می‌روید. در زبان بلوچی به آن برنجاسک می گویند و این گیاه در بلوچستان ایران و پاکستان به وفور رشد می کند که بلوچها تخم این گیاه را جهت رفع اسهال با ماست مخلوط کرده و به خورد بیمار می دهند که بسیار موثر است.
این گیاه علفی و یکساله، بدون ساقه یا دارای ساقه‌های کوتاه و برگهای باریک، دراز و نوک تیز با سه رگبرگ سراسری در جهت طول برگ، گلهای کوچک آن به صورت سنبله‌های استوانه‌ای یا تقریباً مدور به طول ۵/۱ تا ۳ سانتی متر در راس دمگل ظاهر می‌شوند و محتوی دانه‌هایی به رنگ قهوه‌ای مایل به زرد هستند. ارتفاع این گیاه به ۱۰ تا ۳۵ سانتی متر می‌رسد. میوه این گیاه پوشینه، شکوفا، دو خانه و محتوی معمولاً یک دانه کوچک، لغزنده و به رنگ قهوه‌ای در هر خانه‌است.
این گیاه به حالت خودرو روی چمن‌های خشک، چراگاه‌ها، مزارع رها شده، علف زارها، کنار راه‌ها و جویبارها و بیابان‌های بایر دیده می‌شود.

خواص و کاربرد:

•    سفت کننده شکم

•    ضد زخم روده و معده

•    ضد حرارت و عطش

•    ضد اسهال ساده و خونی

•    ضد خونریزی سینه

•    نشاط آور

•    ضد تب و لرز

•    آن را در آب بریزید و بگذارید بماند و دائم به جای آب خوردن از آب آن میل کنید، اگر دائم جرعه جرعه نوشیده شود گرفتگی صدا که از گرمی و حرارت باشد را برطرف می‌سازد

•    در کاهش درد و رفع خارش و قطع خونریزی بواسیر نافع است

•    آن را با عناب در آب بچسبانید و آب آن را صبح ناشتا بخورید و با آب آن بدن را هم بشویید خارش قسمت های زنانه یا واژینال را برطرف می‌سازد.

•    آب دم کرده آن را بنوشید، مدر است و برای سوزاک مفید است

•    ۲۰ گرم در یک لیوان آب جوشانده و ۴ روز تکرار شود دافع سنگ کیسه صفرا است

•    اگر اسفرزه را با تخم شربتی و خاکشیر (هر کدام ۱۰۰ گرم) ترکیب کرده و هر روز یک قاشق سوپخوری آن را در ۲ لیوان آب حل کرده مصرف کنیم برای رفع خارش تن و تصفیه خون و بازشدن اشتها مفید است

•    هر روز صبح، ظهر و شب هر بار یک قاشق شربت خوری از آن را در یک فنجان آبجوش بریزید بعد با نبات شیرین کرده و بنوشید، اسهال خونی را درمان می‌کند

•    از خونریزی زیاد و قاعدگی جلوگیری می کند

•    آن را بو دهید و هر روز بخورید. اسهالهای طولانی و مزمن را درمان می‌کند

•    لعاب آن را دائم در گلو قرقره کنید و هم جرعه جرعه بخورید، گلودرد را درمان می‌کند و اگر آب آن دردهان نگه دارید برفک و سوختگی و طاول و زخمهای دهان رادرمان می‌کند

•    آن را بکوبید، بعد با سرکه خمیر کنید و هر روز صبح و شب روی محل ضماد بگذارید سالک را درمان می‌کند.

گردآورنده: عرفان یلوه

درباره تیم آموزشی,فرهنگی و موفقیت تیک

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *