کارآفرینی (خلاقیت و نوآوری)

مقدمه (قسمت اول)

در دنیای امروز با تمامی گستردگی های موجود همه روز شنونده این کلمات هستیم که باید خلاق بود و نوآوری داشت؛ اما این کلمات هیچگاه برای ما موشکافی نشده و شکلی کلیشه ای به خود گرفته اند.

اما به واقع خلاقیت چیست؟ نوآوری چگونه اتفاق می افتد؟

این ها سوالاتی هستند که پاسخ دادن به آن ها می تواند تغییرات و تحولات بسیاری را در زندگی ما رغم بزنند و ما را از روزمرگی و یک زندگی معمولی به کارآفرینی و یک زندگی با کیفیت ایده آل متصل کنند.

خلاقیت و نوآوری

خلاقیت جوهره کارآفرینی است، مفاهیم خلاقیت و نوآوری در درک مفهوم کارآفرینی نقش کلیدی دارد.

در لغت، خلاقیت به معنی پدیدار شدن و تولید یک اندیشه و فکر نو و بکارگیری توانایی های ذهنی برای ایجاد یک فکر جدید است. باید توجه داشت که بین دو مفهوم خلاقیت و نوآوری تفاوت وجود دارد، نوآوری به مفهوم بکارگیری ایده های نوین ناشی از خلاقیت و عملی ساختن این ایده هاست که می تواند به صورت محصولی جدید یا خدمتی نو پدیدار شود. بنابراین داشتن خلاقیت و ابتکار جهت ایجاد ایده های نو امری ضروری است.

در عصر فراصنعتی یا اطلاعات، سرعت تغییر و تحولات بسیار بالا بوده و در این دوره اهمیت نیروی انسانی خلاق از هر دوره بیشتر احساس می شود تا بتواند با تفکر و اندیشه خود، به خلاقیت و کارآفرینی بپردازد.

بنابراین گنجاندن برنامه درسی خلاقیت و کارآفرینی در برنامه درسی کارآفرینی پیشنهاد می گردد.

همچنین باید توجه داشت که برنامه درسی باید بر اساس یادگیری مشارکت محور باشد که موجب شود قدرت تخیل، تفکر و ابتکار دانشجویان فعال شود. در حالی که برنامه درسی در ایران بیشتر شامل انتقال صرف اطلاعات آماده به دانشجویان می باشد در نتیجه قوه خلاقیت دانشجویان فعال نشده و تولید دانش اتفاق نمی افتد.

استفاده از شیوه های تدریس متنوع تدریس متنوع مانند روش بارش مغزی و حل مساله در دانشگاه در افزایش خلاقیت در دانشجویان موثر خواهد بود.

خلاقیت از نگاهی دیگر

خلاقیت توانایی خلق فکر های جدید است. این فکر ها ممکن است به محصولات یا خدمات جدید نیز منجر شود. در دایره المعارف علوم اجتماعی، برای خلاقیت چنین تعاریفی ذکر شده است.

برخی آن را توانایی هستی بخشیدن به پدیده ای جدید معرفی کرده اند و عده ای دیگر آن را  نه توانایی، بلکه فرآیندی روانشناختی با فرآیند هایی تعریف کرده اند که از طریق آنها محصولات جدید و ارزشمند خلق میشوند.

برای تعریف دقیق خلاقیت، باید ابتدا جایگاه نوآوری را مشخص کرد. نوآوری محصول  فرآیند و خدمات نوآورانه است. خلاقیت نیرویی است که در پس نوآوری نهفته است. خلاقیت ارتباط بین تصویر و ایده های نو و عرضه ی محصول، فرایند و خدمات نوآورانه است.

نوآوری به جستجوی خلاق یا غیرعادی راه حل های تازه برای مسائل ونیاز ها بر می گردد. این نوآوری در کارآفرینی شامل تولید محصول یا خدمات جدید در سازمان یا شرکت است. (مانند نوآوری در محصول،بسته بندی، مواد، فروش، بهبود و ارتقای مدیریت ).

هم نوآوری و هم خلاقیت از اجزای لاینفک کارآفرینی اند و به گفته پیتر دراکر، صاحب نظر معروف در زمینه مدیریت، وجود نوآوری در کارآفرینی به قدری ضروری است که می توان ادعا کرد کارآفرینی بدون آن وجود ندارد و خلاقیت نیز بدون نوآوری نتیجه ای نمی دهد.

خلاقیت از منظری دیگر

بسیاری چنین می پندارند که خلاقیت، یک ویژگی ذاتی و ارثی است که تنها بر خی از افراد خوشبخت با آن تولد میشوند. امروزه ثابت شده است که این توانایی در نوع بشر عمومیت دارد و همه در هنگام تولد، به درجات گوناگون دارای این استعداد هستند.

به نظر وازبرگ خلاقیت، زمانی شکل می گیرد که فرد، راه حل های تازه ای برای مسئله ای که با آن روبرو شده به کار ببرد. این تعریف شامل دو عنصر است.اول، راه حل مسئله و دوم تازه و نو بودن راه حل برای حل کننده ی مسئله.

گیلفورد در نظریه اش، دو عامل تفکر واگرا و تفکر همگرا را از یکدیگر جدا می کند و کلیه ابعاد خلاقیت را مشمول تفکر واگرا می داند. تفکر واگرا، تفکری است که به جهات مختلف سیر می کند و برای حل مسئله به خلق راه حل های بسیار متنوع، متفاوت و نوین می پردازد. برعکس، در تفکر همگرا، فرد می کوشد با ادغام اطلاعات به روش منطقی، فقط به پاسخ صحیح برسد.

کیتینگ، مفهوم خلاقیت را توسعه ی بیشتری بخشیده و برای ایجاد رفتاری خلاق، چهاردسته از مهارت ها را ضروری می داند:

۱-توانایی تفکر واگرا در فرد که با خلق راه حل های بسیار متفاوت، دامنه وسیعی از ابعاد و زوایای مختلف یک مسئله را در نظر میگیرد.

۲-داشتن معلومات وسیع و تجربه ی مفید در زمینه خلاقیت

۳-توانایی برقراری ارتباط با دیگران به منظور تبادل تجربیات و معلومات

۴-توانمندی فرد برای تجزیه و تحلیل انتقادی، زیرا فرد در جریان شکل گیری خلاقیت و به دلیل ذهن انگیزی به راه حل های دیگری می رسد که در این راه، داشتن قدرت قضاوت و نقادی دقیق، ضروری است.

در نهایت تعریفی ساده

خلاقیت یعنی توانایی خلق یک ایده و فکر جدید

نوآوری یعنی تبدیل خلاقیت و ایده به عمل

خلاقیت + نوآوری = کارآفرینی

موانع خلاقیت

۱-آموزش نا همسو با کارآفرینی و خلاقیت

۲-استفاده از الگو های قالبی

۳-شتابزدگی در ارزیابی

۴-تاکید بر مفروضات قبلی

۵-فشار های اجتماعی

۶-چاره جویی های کوتاه مدت

۷-عدم تمایل به تغییر

۸-مشغله زیاد و درگیری بیش از حد با مسئله

۹-ترس از انتقاد

۱۰-عدم تمرکز ذهنی و وجود استرس

۱۱-عادت زدگی

۱۲-منفی نگری و عدم اعتماد به نفس

راه های تقویت خلاقیت

۱-تجربه:

غنی ترین منبع سوخت و عاملی است که موجب می شود انسان بتواند ایده های خلاقانه ارائه بدهد. تجربه را می توان از انجام کارهای متنوع و مخاطره انگیز، مسافرت مخصوصا با شرایط سخت و مصیبت بار و به مکان های دورافتاده، تماس های شخصی با دیگران به ویژه کودکان، خواندن شرح حال افراد، تماشا کردن تلویزیون، گوش کردن رادیو و… به دست آورد.

۲-بازی های فکری

حل معما، جدول، شطرنج، کلمات متقاطع، بیست سوالی ها، بازی در هوای آزاد، حل مسائل ریاضی بخصوص مسائل هندسه و احتمال که نوعی ورزش ذهنی هستند در تقویت قدرت تفکر موثرند.

۳-کوشش زیاد

آنچه که موجب خلاقیت زیاد می شود، لزوما هوش و نبوغ فوق العاده نیست بلکه کوشش مضاعفی است که افراد خلاق انجام می دهند تا مغز را به تصور وا دارند . سخت کوشی و عادت کردن به کار و تلاش ما را در هنگام تولید ایده های خلاقانه یاری می دهد.

۴-دانش

بروز ایده های نو نیاز به دانش فراوان دارد. در حقیقت دانش ماده اولیه تصویر سازی است توسعه دائمی دانش و اطلاعات وسیع در بروز ایده های خلاقانه نقش بی بدیلی دارند.

۵-روحیه پرسش گری

تقویت روحیه پرسش گری و اینکه انسان از طرح سوال های به ظاهر کودکانه واهمه نداشته باشد و سوال های چالش برانگیز عنوان کند، باعث پرورش کنجکاوی در انسان می شود و ساختارشکنی قالب های ذهنی را تسریع می کند.

۶-زندگی انتزاعی

تمام کارهایی که در زندگی انجام می شود یا حتی انسان های پیرامون، می توانند به صورت انتزاعی و سمبولیک باشد. بطور نمونه: کدام یک مثبت و کدام یک منفی است؟ احتمالا برنامه هایی وجود دارد که هم مثبت و هم منفی است. این باعث می شود ذهن دائما بپرسد: چگونه میتوانم مثبت را در زندگیم پرورش دهم؟

اینگونه شخصی زندگی خود را انتزاعی کرده و در نهایت خلاقیت ذهن را به کار انداخته است.

لینک منابع : خلاقیت / ایده , خلاقیت و نوآوری

گردآورنده و مدرس

میلاد حدادی

درباره تیم آموزشی,فرهنگی و موفقیت تیک

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *